Historia

Demokratyczna Unia Kobiet powstała 16. czerwca 1990 r. w Warszawie. W Gdańsku została zarejestrowana w Sądzie Wojewódzkim w 1991 r. pod nr Rejestr Stowarzyszeń 282. Założycielką Demokratycznej Unii Kobiet w Gdańsku była Lucyna Orłowska.

Zmiany społeczno-ustrojowe, które następowały w Polsce po roku 1980 ukazywały coraz intensywniej obszary społecznej dyskryminacji, naruszania wolności i praw człowieka, obyczajowe i kulturowe stereotypy szczególnie ograniczające wolność i prawa kobiet do wolnego wyboru.

Niepokój wywołany tymi zjawiskami po roku 1989 skutkował nowymi inicjatywami kobiet w zakresie organizowania się w stowarzyszenia, fundacje lub inne organizacje społeczne.

Przypomnijmy, że do 1989 roku w Polsce działało niewiele organizacji kobiecych, dominowała Liga Kobiet Polskich.

W czasie transformacji ustrojowo-gospodarczej powstały w kraju nowe warunki prawno-organizacyjne, pozwalające na rozwijanie aktywności obywatelskiej i zrzeszanie się.

Na kanwie tych przemian w 1990 roku powstała Demokratyczna Unia Kobiet, stowarzyszenie o strukturze ogólnopolskiej, posiadające swoje struktury terenowe, zorganizowane w formie klubów.

Grupa inicjatywna, pod kierunkiem Danuty Waniek i przy wielkiej aktywności Lucyny Orłowskiej z Gdańska, rozpoczęła działania zmierzające do rejestracji stowarzyszenia Demokratycznej Unii Kobiet.

W grudniu 1990 roku, stowarzyszenie zostało zarejestrowane w Sądzie Wojewódzkim w Warszawie. Demokratyczna Unia Kobiet w swej deklaracji programowej wyraźnie akcentuje takie wartości jak: wolność, równość wobec prawa, prawo do wolnego wyboru, równy status, wszechstronny awans kobiet, ochronę socjalną, profilaktykę zdrowotną oraz edukowanie społeczeństwa na rzecz praw kobiet - praw człowieka. W związku z tym napotykała na wiele trudności organizacyjno-politycznych z zewnątrz, jako niewygodny i kontrowersyjny partner społeczny dla ówczesnej władzy.

Po uzyskaniu wpisu do rejestru sądowego rozpoczęłyśmy proces organizowania struktur terenowych. Powstały pierwsze kluby DUK m.in. w Gdańsku, Wrocławiu, Krakowie, Łodzi, Warszawie, Poznaniu i Słupsku. Wybrano pierwszą Krajową Radę Porozumiewawczą Demokratycznej Unii Kobiet i pierwsze Prezydium w skład którego weszły:

  • Danuta Waniek jako przewodnicząca
  • Teresa Janiszewska, Anna Szymańska-Kwiatkowska i Maria Zawitkowska jako wiceprzewodniczące

Funkcję sekretarza generalnego powierzono Jolancie Gontarczyk.

Pierwsze trzy lata naszej działalności to intensywny rozwój organizacyjny wyrażający się w powstawaniu nowych klubów, poszukiwaniu lokalnych i społecznych partnerów do współpracy oraz edukacją członkiń klubów w zakresie: polityki na rzecz kobiet, nabywania umiejętności komunikacji społecznej i negocjacji, przygotowania kobiet uczestniczących w naszym ruchu do bezpośredniego udziału we władzy parlamentarnej i samorządowej.

Okres ten należy również odnotować jako czas intensywnych działań polegających na publicznym wyrażaniu opinii i stanowisk w sprawach kobiet, przeprowadzaniu wielu sondaży i badań dotyczących tej problematyki oraz doskonalenia umiejętności politycznych naszych liderek. Okres ten charakteryzuje się również aktywną współpracą z Parlamentarną Grupą Kobiet, której wówczas przewodniczyła niezapomniana, wspaniała, zarażająca nas wszystkich optymizmem i aktywnością - Barbara Labuda.

Należy podkreślić, że szczególnie w pierwszych latach działalności w Demokratycznej Unii Kobiet panowała życzliwa, twórcza atmosfera współpracy, co było niewątpliwie zasługą - Danuty Waniek, Lucyny Orłowskiej, Anny Szymańskiej, Grażyny Ulickiej i innych. Plonem naszej pracy w kadencji 1991-1994 było zorganizowanie 27 klubów z łączną liczbą członków 1000 osób.

Danuta Waniek w 1991 roku zdobyła mandat poselski, a nieco później tekę wiceministra Obrony Narodowej.

Okres ten charakteryzował się wzmożoną walką z ustawą antyaborcyjną, bezrobociem, feminizacją biedy i działaniami na rzecz podnoszenia świadomości kobiet i edukowaniu ich dla praw człowieka.

W 1994 roku w Warszawie odbył się II Kongres Krajowej Rady Demokratycznej Unii Kobiet, który wybrał władze w następującym składzie:

  • Danuta Waniek - przewodnicząca
  • Jolanta Banach - wiceprzewodnicząca
  • Halina Krywal - wiceprzewodnicząca
  • Jolanta Gontarczyk - sekretarz generalny

W składzie Prezydium znajdowały się między innymi: Lucyna Orłowska, Marzena Sosnowska, Maria Skrobiszewska, Grażyna Ulicka.

Rok 1994 został ogłoszony przez ONZ Rokiem Rodziny. Uważałyśmy, że jest to doskonała okazja do ukazania sytuacji rodziny polskiej oraz roli i pozycji kobiety w rodzinie.

Dostrzegałyśmy już wówczas wyraźnie takie problemy jak: przemoc w rodzinie, bezrobocie, zła sytuacja ekonomiczna i mieszkaniowa, brak instytucjonalnych mechanizmów wsparcia rodziny dysfunkcjonalnej i upadek polskiej oświaty, który skutkował ograniczeniem szans młodych. Wiele klubów terenowych organizowało na ten temat spotkania, dyskusje środowiskowe, konferencje.

Sukcesy polityczne odnosiła Danuta Waniek, która w 1996 roku została szefową Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej i Jola Banach - obejmująca od 1995 roku stanowisko pełnomocnika rządu ds. rodziny i kobiet.

Rozwijały się intensywnie kluby w Gdańsku, Kielcach i Wrocławiu. We Wrocławiu powstał ośrodek socjoterapeutyczny "Przeciw przemocy" wraz z hostelem dla bezdomnych kobiet, zorganizowany od początku i prowadzony do dzisiaj przez Klub Demokratycznej Unii Kobiet.

Renata Berent-Mieszczanowicz z Wrocławia w 1995 roku została zaproszona jako jedna z dwóch Polek (drugą była Beata Grudzińska z Poznania) na Międzynarodowe Targi Kobiet do Dueseldorfu, gdzie reprezentowała ruch kobiecy w Polsce.

II kadencja to czas dużej aktywności członkiń DUK w zakresie własnej edukacji oraz nabywania nowych umiejętności m.in. autoprezentacji, komunikacji społecznej, mediacji, zdobywania środków na działalność, umiejętności współpracy z organizacjami pozarządowymi i innymi podmiotami.

W latach 1994-97 nastąpiła wyraźna zmiana w kierunkach polityki społecznej w Polsce, a dzięki Urzędowi Pełnomocnika Rządu ds. Kobiet i Rodziny pozarządowe organizacje kobiece stały się ważnym ośrodkiem opiniodawczym dla administracji rządowej i samorządowej.

Koleżanki efektywnie działały w swoich środowiskach lokalnych wykazując się dużą sprawnością organizacyjną, wrażliwością społeczną i merytorycznym doświadczeniem. W kilku przypadkach udało się wypracować partnerski model współpracy z samorządami lokalnymi.

W listopadzie 1997 roku we Wrocławiu odbył się III Kongres Demokratycznej Unii Kobiet.

W wyniku wyborów przewodniczącą została ponownie Danuta Waniek, wiceprzewodniczącymi: Jolanta Banach, Renata Berent-Mieszczanowicz, Jolanta Gontarczyk, a sekretarzem - Grażyna Karpowicz.

Trzecią kadencję rozpoczęłyśmy następującym stanem organizacyjnym - liczbą 3000 członkiń zrzeszonych w 33 klubach. Wiele klubów posiadało już wówczas własne siedziby, część zorganizowała się przy biurach parlamentarnych.

Nasz wpływ na politykę rządu i samorządów w zakresie problematyki równego statusu był jednak niewielki. Zbyt małe przedstawicielstwo w parlamencie i we władzach lokalnych nie dawało możliwości wypracowania systemowych rozwiązań.

Demokratyczna Unia Kobiet była w tym okresie organizatorem międzynarodowych konferencji, z których dwie odbyły się w siedzibie parlamentu Rzeczypospolitej, a nasze przedstawicielki wielokrotnie uczestniczyły w różnych konferencjach poza granicami kraju (Danuta Waniek, J. Banach, E. Szparaga).

Po ostatnich wyborach parlamentarnych, podobnie jak inne organizacje kobiece, odczułyśmy wyraźny brak współpracy z administracją rządową i parlamentem, a także wiele działań restrykcyjnych naruszających prawa kobiet w kontekście praw człowieka.

Parlamentarna grupa kobiet w związku z tym, iż jej członkinie w większości wywodzą się z klubu parlamentarnego Sojuszu Lewicy Demokratycznej, nie ma już takiej siły przebicia i możliwości organizacyjnych, jak dawniej.

Krajowy Program na Rzecz Kobiet jest realizowany tylko w nieznacznym stopniu, a wiele ratyfikowanych przez Polskę konwencji międzynarodowych w zakresie praw człowieka i praw kobiet, łącznie z Polską Konstytucją jest naruszonych bądź w ogóle nierealizowanych.

Zbliżając się do IV Kongresu Demokratycznej Unii Kobiet (czerwiec 2000 r.) uważamy, że najważniejsza dla nas jest jakość naszej pracy organizacyjnej, a nie ilość członkiń.

Wykreowałyśmy, co prawda niewielką ilość liderek, ale są to osoby o dużym autorytecie społecznym, bardzo skuteczne w działaniu, cieszące się uznaniem zarówno na forum międzynarodowym, jak i krajowym.

Przeżyłyśmy wiele kryzysów organizacyjnych i kadrowych, udało nam się jednak przetrwać zachowując przy tym demokratyczne formy współpracy i koleżeńską atmosferę.

Demokratyczną Unię Kobiet nazywano również kobietami w paski, ponieważ nasz znaczek jest w kilku kolorach. Kolor ZIELONY oznacza zainteresowanie EKOLOGIĄ. Kolor CZERWONY - sympatyzowanie z europejskimi socjaldemokracjami, FIOLETOWY - SYMBOL FEMINIZMU, POMARAŃCZOWY - na znak, że program jest alternatywny, a NIEBIESKI, że chodzi o problemy socjalno-bytowe.

KRAJOWY REJESTR SĄDOWY
Stan na dzień 09.11.2004 godz. 14:16:15
Numer KRS: 0000140440
Posiada status ORGANIZACJI POŻYTKU PUBLICZNEGO

W skład dzisiejszego Zarządu Rady Krajowej wchodzą:

  • Przewodnicząca RENATA BERENT MIESZCZANOWICZ
  • Wiceprzewodnicząca ANNA MACKIEWICZ
  • Wiceprzewodnicząca LUCYNA ORŁOWSKA
  • Sekretarz generalny EWA GĄSOWSKA
  • Skarbnik WIESŁAWA MILCZAREK

Członkinie Prezydium:

  • DAGMARA KOLUCH
  • DOROTA SWĘDA

ADRES WARSZAWSKI
DEMOKRATYCZNA UNIA KOBIET
00-685 WARSZAWA
UL. HOŻA 50/38
TEL.022/625-62-74